Strona główna » obiekty sakralne » Kościół św. Leonarda w Lipnicy Murowanej

Kościół św. Leonarda w Lipnicy Murowanej

fot. Jakub Hałun / wikipedia.org (CC BY-SA 3.0)

Kościół św. Leonarda w Lipnicy Murowanej to XV-wieczny drewniany kościół wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, będący jednym z najcenniejszych zabytków architektury sakralnej w Polsce.

Lokalizacja: Rynek Główny 3, Kraków, woj. małopolskie (Polska)

współrzędne: 49°51′37,4400″N 20°31′50,1600″E

Ostatnia aktualizacja: 24/05/2026

Użyj dwóch palców, aby przesunąć mapę

Zaznacz odwiedzone miejsca!

Klikaj przycisk „Dodaj do listy odwiedzonych”, aby zmienić pinezkę danego miejsca na mapie na zieloną. Pozwoli to wyraźnie oddzielić miejsca, które już znasz, od tych czekających na odkrycie.

Ważne: Twój postęp zapisywany jest wyłącznie w pamięci przeglądarki. Czyszczenie ciasteczek (cookies) lub historii spowoduje całkowity reset zapisanych miejsc. Aby nie utracić danych, użyj opcji Zapisz kopię , która wygeneruje Twój osobisty kod.

Skopiuj ten unikalny kod i zachowaj go. Użyjesz go na innym urządzeniu, aby odzyskać listę miejsc.

Wklej kod z innego urządzenia. Obecne miejsca nie znikną — lista zostanie połączona.

Odwiedzone miejsca: 0

Usunąć z odwiedzonych?

10 ciekawostek o kościele św. Leonarda

Datowanie drewnianych bali
Pod koniec XV wieku rzemieślnicy wznieśli główną bryłę budynku. Badania dendrochronologiczne (nauka określająca wiek na podstawie słojów drzew) precyzyjnie datują ścięcie dębowych pni uformowanych w ściany na 1490 rok.
Wpis na listę UNESCO
Prestiżową Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO zasilił ten obiekt w 2003 roku. Międzynarodowa komisja doceniła go jako jeden z najstarszych i najlepiej zachowanych kościołów z drewna w całej Polsce.
Ciesiołka bez gwoździ
Tradycyjna konstrukcja zrębowa (układanie poziomo belek jednej na drugiej) pozwoliła całkowicie zrezygnować ze stalowych łączeń. Do spięcia potężnych ścian budowniczowie użyli tu wyłącznie drewnianych kołków i zaciosów.
Warstwy malarstwa ściennego
Aż trzy różne epoki malarskie pokrywają wnętrze zabytku. Najstarsze polichromie (kolorowe malowidła dekoracyjne na drewnie) zdobiące strop nad prezbiterium pochodzą z przełomu XV i XVI stulecia.
Kamienne fundamenty nad rzeką
Zaledwie kilkanaście metrów od południowej ściany płynie rzeka Uszwica. Regularne wezbrania wody wymusiły posadowienie całej drewnianej konstrukcji na grubych, kamiennych podwalinach.
Pogańskie miejsce kultu
Bezpośrednio na zgliszczach pogańskiej gontyny (miejsca dawnych obrzędów Słowian) miała powstać ta budowla. Lokalna legenda głosi, że dębowy słup wspierający dzisiaj główny ołtarz to ukryty posąg boga Świętowita.
Zabytkowy instrument muzyczny
Dokładnie XVII stulecie pamięta tutejszy pozytyw (bardzo małe, przenośne organy piszczałkowe bez pedałów). Ten unikalny sprzęt zachował pełną sprawność i mechanikę tłoczenia powietrza do dziś.
Ochronne zadaszenia boczne
Szerokie soboty (niskie, drewniane podcienia otaczające kościół zewnątrz) skutecznie osłaniają niższe partie ścian przed zacinającym deszczem. Dawniej te charakterystyczne zadaszenia dawały też schronienie wiernym czekającym nocą na poranną mszę.
Odzyskanie skradzionych ołtarzy
Po zuchwałej kradzieży w 1992 roku historyczne tryptyki ołtarzowe zastąpiono wiernymi kopiami. Odnalezione po latach oryginały konserwatorzy przenieśli do w pełni zabezpieczonych sal Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie.
Trasa turystyki regionalnej
Równo 253 obiekty z drewna łączy w regionie małopolski Szlak Architektury Drewnianej. Lipnicka świątynia otwiera główną trasę tarnowską tej mapy i generuje ruch na poziomie kilkunastu tysięcy turystów rocznie.

Dodaj ciekawostkę

Kościół św. Leonarda w Lipnicy Murowanej pytania

W którym roku powstał kościół św. Leonarda w Lipnicy Murowanej?

Tradycja ludowa mówi o 1143 r., jednak badania dendrochronologiczne wykazały, że świątynia wzniesiona została pod koniec XV w., najprawdopodobniej ok. 1485 roku. To jeden z najlepiej zachowanych gotyckich kościołów drewnianych w Polsce.

Dlaczego kościół św. Leonarda w Lipnicy Murowanej wpisano na listę UNESCO?

Świątynia trafiła na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 2003 roku ze względu na wyjątkowy stan zachowania oraz unikalną, średniowieczną konstrukcję ciesielską. Doceniono też bezcenne polichromie ścienne zdobiące całe wnętrze.

Z jakiego rodzaju drewna zbudowano kościół św. Leonarda w Lipnicy?

Ściany kościoła wzniesiono w całości z drewna modrzewiowego, natomiast dach pokryto tradycyjnym gontem. Modrzew zapewnia konstrukcji wyjątkową odporność na szkodniki i wilgoć.

Gdzie znajdują się oryginalne tryptyki z kościoła św. Leonarda?

Oryginalne, średniowieczne ołtarze zostały przeniesione do Muzeum Diecezjalnego w Tarnowie, aby chronić je przed kradzieżą i wilgocią. W lipnickiej świątyni turyści mogą obecnie podziwiać ich wierne kopie.

Jakie polichromie można zobaczyć we wnętrzu kościoła w Lipnicy Murowanej?

Wnętrze kryje malowidła z różnych epok. Znajdziemy tu m.in. XV-wieczne polichromie na stropie nawy oraz sceny pasyjne z XVII wieku. Te barwne ilustracje służyły dawniej jako Biblia dla niepiśmiennych chłopów.

Czy kościół św. Leonarda w Lipnicy Murowanej został zbudowany bez użycia gwoździ?

Tak. Obiekt wzniesiono w technice zrębowej, co oznacza, że poziome belki łączono za pomocą specjalnych nacięć ciesielskich i drewnianych kołków.

Jak powódź z 1997 roku wpłynęła na kościół św. Leonarda?

Wylewająca rzeka Uszwica zalała budynek do wysokości ok. 1 m. Woda poważnie zagroziła stabilności konstrukcji. Mieszkańcy Lipnicy uratowali zabytek. Przywiązali go linami do okolicznych drzew, co zapobiegło jego odpłynięciu. Po katastrofie przeprowadzono gruntowną renowację fundamentów.

Gdzie dokładnie znajduje się kościół św. Leonarda w Lipnicy Murowanej?

Zabytkowy obiekt zlokalizowany jest na terenie cmentarza parafialnego, tuż za rzeką Uszwicą, ok. 500 m na południe od rynku.

Czy kościół św. Leonarda w Lipnicy Murowanej jest otwarty dla zwiedzających?

Obiekt można zwiedzać od maja do października w ramach Szlaku Architektury Drewnianej. W pozostałych miesiącach klucz udostępniany jest po wcześniejszym kontakcie z parafią. Wstęp kosztuje symboliczne kilka zł.

Kto jest pochowany na cmentarzu przy kościele św. Leonarda?

Na zabytkowym cmentarzu spoczywają m.in. członkowie zasłużonego dla Polski rodu Ledóchowskich. Znajduje się tam także zbiorowa mogiła ofiar epidemii cholery oraz groby lokalnych powstańców styczniowych.