Cerkiew św. Michała Archanioła w Smolniku ciekawostki
fot. Henryk Bielamowicz / wikipedia.org (CC BY-SA 4.0)
Cerkiew św. Michała Archanioła w Smolniku nad Sanem to perła drewnianej architektury sakralnej, wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, stanowiąca jeden z nielicznych w Polsce zachowanych przykładów cerkwi w stylu bojkowskim.
lokalizacja: Smolnik, woj. podkarpackie (Polska)
współrzędne: 49°12′34″N 22°41′16″E
Ostatnia aktualizacja: 08/04/2026
💾 Kopia zapasowa postępu
Postęp jest zapisywany lokalnie w tej przeglądarce. Wykonuj regularnie eksport kodu bezpieczeństwa.
📋 Odwiedzone miejsca
19 ciekawostek o Cerkwi św. Michała Archanioła w Smolniku
- Cerkiew wzniesiono w 1791 roku co potwierdza inskrypcja zachowana na nadprożu nad wejściem do świątyni.
- Obiekt został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 2013 roku wraz z piętnastoma innymi drewnianymi cerkwiami w polskim i ukraińskim regionie Karpat.
- Świątynia reprezentuje klasyczny styl bojkowski charakteryzujący się trójdzielną budową gdzie nawa prezbiterium i babiniec są zbudowane na planie kwadratu.
- Dach budowli pokryty jest gontem który z biegiem lat pod wpływem warunków atmosferycznych nabrał charakterystycznego srebrzysto-szarego odcienia.
- Po wysiedleniu ludności w ramach akcji H-T oraz Akcji Wisła wieś przestała istnieć a cerkiew samotnie góruje na wzgórzu pośród drzew.
- Od 1974 roku świątynia służy jako kościół rzymskokatolicki pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny choć historycznie była cerkwią greckokatolicką.
- Jest to jedna z zaledwie trzech zachowanych w Polsce cerkwi reprezentujących styl bojkowski a jedyna o tak pierwotnej i prostej bryle zachowana w swoim oryginalnym miejscu.
- Konstrukcja ścian wykonana jest z drewna świerkowego i jodłowego łączonego na zrąb co zapewnia budowli elastyczność i trwałość bez użycia gwoździ w głównym szkielecie.
- Każdą z trzech części świątyni wieńczy namiotowy dach łamany zakończony cebulastą makowicą z kutym krzyżem.
- Wnętrze cerkwi jest obecnie surowe i pozbawione oryginalnego wyposażenia ponieważ większość ikon trafiła do muzeów lub zaginęła po II wojnie światowej.
- Dach okapowy zwany opasaniem obiega cerkiew w połowie wysokości ścian wspierając się na wystających belkach zwanych rysiami co chroni podwaliny przed zamakaniem.
- Wewnątrz zachował się jedynie fragment polichromii przedstawiający iluzjonistyczną kotarę podtrzymywaną przez anioły co stanowi niemy świadek dawnej świetności.
- Obecna świątynia jest już czwartą z kolei cerkwią wybudowaną w tej lokalizacji zastępując poprzednie które trawione były przez pożary.
- W przeciwieństwie do cerkwi łemkowskich gdzie wieża dominuje nad całością tutaj wszystkie trzy człony mają zbliżoną wysokość co tworzy harmonijną i spokojną sylwetkę idealnie wpisaną w górski krajobraz.
- Brak prądu wewnątrz świątyni sprawia że podczas wieczornych nabożeństw wnętrze rozświetlane jest wyłącznie blaskiem świec co potęguje mistyczną atmosferę dawnych wieków.
- Pierwsza pisemna wzmianka o istnieniu cerkwi w tej wsi pochodzi z rejestru poborowego ziemi sanockiej z 1589 roku co świadczy o ponad 400-letniej tradycji sakralnej w tym miejscu.
- Historyczne zapisy wskazują że renowacja ikonostasu przeprowadzona przez Ilię Decyka z Sambora kosztowała niegdyś zawrotną sumę 200 tysięcy marek polskich.
- Oryginalne elementy XIX-wiecznego ikonostasu nie przepadły całkowicie gdyż trafiły do składnicy w Muzeum-Zamku w Łańcucie oraz do Muzeum Sztuki Ukraińskiej we Lwowie.
- Cerkiew znajduje się około 300 metrów od głównej drogi pętli bieszczadzkiej co sprawia że wielu turystów mija ją nieświadomie nie dostrzegając skarbu ukrytego za drzewami.
Dodaj ciekawostkę
Cerkiew św. Michała Archanioła w Smolniku pytania
Dlaczego cerkiew w Smolniku jest na liście UNESCO?
Świątynia została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa w 2013 roku jako doskonały i unikalny przykład drewnianej architektury cerkiewnej w polskim i ukraińskim regionie Karpat.
Jaki styl architektoniczny reprezentuje budowla?
Cerkiew jest klasycznym przykładem stylu bojkowskiego, charakteryzującego się trójdzielną budową i namiotowymi dachami.
Czy jest to jedyna taka cerkiew w Bieszczadach?
Tak, to jedyna zachowana w Bieszczadach świątynia typu bojkowskiego i jedna z zaledwie trzech w całej Polsce.
Kiedy wybudowano obecną cerkiew?
Świątynia powstała w 1791 roku, co potwierdza inskrypcja w języku staro-cerkiewno-słowiańskim zachowana nad wejściem.
Czy w cerkwi zachowało się oryginalne wyposażenie?
Niestety większość oryginalnego wyposażenia nie przetrwała, jednak zachowały się fragmenty zabytkowej polichromii z końca XVIII wieku.
Co przedstawia zachowana polichromia?
Malowidło na ścianie ikonostasowej ukazuje iluzjonistyczną kotarę podtrzymywaną przez anioły oraz kartusze, gdzie dawniej widnieli prorocy.
Jakie nietypowe żyrandole wiszą w środku?
W nawie głównej uwagę zwracają unikalne żyrandole wykonane z prawdziwych poroży jelenia, które stanowią współczesny element wystroju.
Kiedy można zwiedzać wnętrze cerkwi?
Zwiedzanie wnętrza jest możliwe głównie w niedziele, najlepiej tuż przed lub po mszy świętej odprawianej zazwyczaj o godzinie 9:30.
Czy cerkiew nadal pełni funkcje sakralne?
Tak, od 1974 roku budynek służy jako kościół filialny parafii rzymskokatolickiej pw. św. Stanisława Biskupa w Lutowiskach.
Gdzie znajduje się klucz do cerkwi w dni powszednie?
W dni inne niż niedziela cerkiew jest zamknięta, a zwiedzanie wymaga wcześniejszego umówienia się z opiekunem świątyni.
Ile kosztuje bilet wstępu?
Wejście do cerkwi jest bezpłatne, jednak mile widziane są dobrowolne datki na utrzymanie tego zabytkowego obiektu.
Dlaczego cerkiew stoi na odludziu?
Obecna lokalizacja na wzgórzu wśród drzew to pozostałość po dawnej wsi Smolnik, która została wysiedlona i zniszczona po II wojnie światowej.
Z jakiego drewna zbudowano świątynię?
Jest to budowla konstrukcji zrębowej, wzniesiona głównie z drewna świerkowego, a dachy i ściany pokryte są gontem.
Co znajduje się na przycerkiewnym cmentarzu?
Wokół świątyni zachowało się tylko kilka zabytkowych nagrobków kamiennych, będących świadectwem dawnej historii tego miejsca.
Ile razy odnawiano polichromię?
Zabytkowa polichromia była poddawana renowacji kilkukrotnie, między innymi w 1921, 1969 roku oraz ostatnio w 2009 roku.
Dodaj pytanie / odpowiedź
Najbliższe miejsca:
-
Bieszczadzki Park Narodowy 10,8 km -
-
Zamek w Krasiczynie 63,1 km -
Drewniany kościół w Haczowie 77,1 km -
Zamek w Łańcucie 101,0 km
9°
10°7°9°14°
Kościół św. Michała Archanioła w Dębnie
Darmowe wejścia do muzeów w Europie: Jak zwiedzić Luwr, Koloseum i Prado bez biletu?
Katedra w Kamieniu Pomorskim
Najpiękniejsze ścieżki w koronach drzew w Polsce i u naszych sąsiadów
Zamek w Tykocinie
Wioska dyniowa – odkryj wyjątkowe miejsce na jesienny wypoczynek
10 miasteczek w Polsce w nurcie „slow”, w których czas całkowicie się zatrzymał
Zamek w Baranowie Sandomierskim
Gdzie na wycieczkę z psem? 10 pięknych miejsc i szlaków w Polsce przyjaznych czworonogom
0 Komentarzy